fbpx

Sól – skutki nadmiaru i źródła w diecie

Pewnie słyszałeś, że sól kuchenna nazywana jest “białą śmiercią”. Czy słusznie?

Tego i wielu innych faktów na temat soli, dowiesz się w tym artykule.

Czym jest sól?

Sól jest minerałem, który jest zbudowany z dwóch pierwiastków: sodu (Na) i chloru (Cl). Może ona zawierać także śladowe ilości innych pierwiastków oraz zanieczyszczenia, które wpływają na jej kolor oraz smak.

Sól może być wydobywana z kopalni soli lub uzyskiwana dzięki odparowaniu wody morskiej.

Możemy wyróżnić: sól kuchenną, kamienną i morską.

Sól morska – powstaje poprzez odparowania wody oceanicznej lub innej słonej wody. Pamiętaj, że im ciemniejsza sól morska, tym większa koncentracja pierwiastków śladowych, ale również zanieczyszczeń, które są konsekwencjami zanieczyszczeń mórz i oceanów.

Sól kamienna – to także sól morska, ale powstała dużo wcześniej (przed milionami lat) poprzez wyschnięcie prehistorycznych mórz. Wydobywana jest w postaci kamieni i brył, skąd wzięła swoją nazwę. Może mieć różne zabarwienie, najczęściej szare, ale także pomarańczowe, niebieskie lub zielone.

Sól himalajska – jest rodzajem soli kamiennej. Wydobywa się ją we wschodnim pasie Karakorum i Himalajów w Pakistanie. Często zawiera śladowe ilości tlenku żelaza, co nadaje jej atrakcyjny różowy kolor.

Sól kuchenna – jest najczęściej używanym rodzajem soli. Inna nazwa soli kuchennej to sól warzona, ponieważ poddawana jest warzeniu, czyli procesowi polegającemu na odparowywaniu na gorąco solanki, czyli wodnego roztworu soli kamiennej. W ten sposób otrzymywane są kryształki niemal czystego chlorku sodu (NaCl), ponieważ większość zanieczyszczeń i pierwiastków śladowych jest w tym procesie usuwana.

Czy któraś sól jest zdrowsza?

Wszystkie rodzaje soli składają się głównie z chlorku sodu (NaCl). Jego zawartość w soli zwykle wynosi od 95% do 99%. Wyjątkiem jest sól sodowo-potasowa, która zawiera około 70-75% chlorku sodu.

Sól sodowo-potasowa jest wynikiem zmieszania chlorku sodu z chlorkiem potasu. Ma delikatny gorzkawy posmak i może pomagać w zmniejszaniu spożycia sodu. Natomiast nie jest zalecana dla każdego, ponieważ wysokie spożycie soli potasu, przez osoby starsze i cierpiące na niewydolność nerek, może prowadzić do hiperkaliemii (zbyt duże stężenie potasu we krwi).

Norma spożycia soli

Spożywaj nie więcej niż 5 g (płaska łyżeczka) soli dziennie (to równa się 2000 mg sodu).
W tych 5 g soli liczy się każdą spożytą sól, w tym także tą która została dodana do produktów w procesie przetwórczym.

Według danych WHO i Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego, spożycie soli w Polsce kilkukrotnie przewyższa normę.

Według badania z 2007 roku głównymi źródłami sodu w diecie są produkty przetworzone, które zostały posolone ze względów technologicznych (np. wędliny), oraz z dosalania potraw.

Źródła sodu w diecie
Sól a sód

ilość soli [g] = ilość sodu [g] x 2,5

Czy sód jest potrzebny do życia?

Tak, sód uczestniczy w wielu procesach w naszym organizmie, m. in. w:

  • regulacji gospodarki wodnej i kwasowo-zasadowej,
  • regulacji funkcjonowania komórek nerwowych i mięśniowych,
  • jest składnikiem pompy sodowo-potasowej,
  • bierze udział w procesie wchłaniania i transportu aminokwasów oraz węglowodanów,
  • inicjuje kaskadę krzepnięcia krwi (aktywuje trombinę).

Niedobór sodu (hiponatremia) jest bardzo rzadko spotykany i wynika ze zbyt niskiej ilości spożywanej soli oraz ze zwiększonych strat. Mogą być one spowodowane intensywnym poceniem się, wymiotami, biegunką oraz stosowaniem leków moczopędnych.

Skutkiem niedoboru jest przemieszczanie się części wody z przestrzeni pozakomórkowej do komórek. To może przyczyniać się do:

  • uczucia osłabienia,
  • bóli głowy,
  • zaburzeń orientacji,
  • utraty apetytu,
  • mdłości i wymiotów ,
  • w skrajnych przypadkach, także do drgawek oraz śpiączki.
Skutki nadmiaru sodu

Jak już wiesz sód jest bardzo ważny dla naszego organizmu, ale z jego spożyciem nie należy przesadzać.

Podwyższone stężenie sodu w osoczu (hipernatremia) zwykle spowodowana jest spożywaniem zbyt dużej ilości sodu lub zaburzeniami w funkcjonowaniu nerek i wydalaniu sodu.

Odwrotnie do niedoboru sodu w przypadku jego nadmiaru woda będzie przesuwała się z komórek do przestrzeni pozakomórkowej. To objawia się:

  • wzmożonym pragnieniem,
  • retencja wody w organizmie (obrzęki),
  • nerwowością,
  • przyspieszonym oddychaniem,
  • gorączką,
  • konwulsjami.

Konsekwencja zaburzonego stężenia sodu może być nawet śmierć.

Badania dowodzą, że osoby, które spożywają zbyt dużo sodu, mają większe ryzyko wystąpienia:

  • nadciśnienia tętniczego,
  • udarów mózgu
  • nowotworów żołądka,
  • osteoporozy,
  • nadmiernej reaktywności oskrzeli.
Źródła soli/sodu
Produkty świeżeZawartość sodu/soli
mg/100 g g/100g
Produkty przetworzoneZawartość sodu/soli
mg/100 g / g/100g
Pomidor8 / 0,02Ketchup962 / 2,41
Ogórek11 / 0,03Ogórek kwaszony703 / 1,76
Groszek zielony2 / 0,01Groszek zielony, konserowowy178 / 0,45
Wieprzowina,
szynka surowa
48 / 0,12Szynka wiejska1026 / 2,57
Śledź świeży89 / 0,22Śledź marynowany1090 / 2,73
Dorsz świeży89 / 0,22Dorsz wędzony1170 / 2,93
Zawartość sodu w produktach świeżych i przetworzonych
Grupa produktówZawartość soli
g/100 g
Sery twarogowe0,09 – 0,99
Sery podpuszczkowe dojrzewające1,46 – 4,65
Ser topiony, edamski2,10
Wędliny wieprzowe, wołowe, mieszane1,75 – 3,89
Wędliny podrobowe1,56 – 2,66
Wędliny drobiowe1,15 – 3,02
Ryby wędzone1,25 – 3,68
Przetwory rybne0,58 – 2,73
Margaryna0,15 – 0,31
Pieczywo 0,32 – 1,78
Produkty śniadaniowe0,1 – 2,92
Przetwory warzywne0,08 – 6
Chipsy ziemniaczane1,73 – 2,15
Majonezy, musztardy0,99 – 1,90
Przyprawy warzywne z dodatkiem soli59,96
Sól biała97,13
Zawartość soli w produktach przetworzonych

Źródła:

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

20 − 7 =